(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.96. అధ్యాయః 096
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
భీష్మేణి యుధిష్ఠిరంప్రతి బ్రాహ్మణప్రశంసనపూర్వకం బ్రాహ్మణానాం ప్రజానాం చ రక్షణస్యావశ్యకర్తవ్యత్వకథనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠర ఉవాచ।

దానం యజ్ఞః క్రియా చేహ కింస్విత్ప్రేత్య మహాఫలం।
కస్య జ్యాయః ఫలం ప్రోక్తం కీదృశేభ్యః కథం కదా॥ 13-96-1(85241)
ఏతదిచ్ఛామి విజ్ఞాతుం యాథాతథ్యేని భారత।
విద్వంజిజ్ఞాసమానాయ దానధర్మాన్ప్రచక్ష్వ మే॥ 13-96-2(85242)
అంతర్వేద్యాం చ యద్దత్తం శ్రద్ధయా చానృశంస్యతః।
కింస్విన్నైఃశ్రేయసం తాత తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 13-96-3(85243)
భీష్మ ఉవాచ। 13-96-4x(7084)
రౌద్రం కర్మ క్షత్రియస్య సతతం తాత వర్తతే।
నాస్య వైతానికఫలం వినా దానం సుపావనం॥ 13-96-4(85244)
న తు పాపకృతాం రాజ్ఞాం యాజకా ద్విజసత్తమాః॥
ధనే సత్యప్రదాతౄణాం ప్రతిగృహ్ణంతి సాధవః॥ 13-96-5(85245)
ప్రతిగృహ్ణంతి న తు చేద్యద్రోషాదాప్తదక్షిణైః।
ఏతస్మాత్కారణాద్యజ్ఞైర్యజేద్రాజాఽఽప్తదక్షిణైః॥ 13-96-6(85246)
అథ చేత్ప్రతిగృహ్ణీయుర్దద్యాదహరహర్నృపః।
శ్రద్ధామాస్థాయ పరమాం పావనం హ్యేతుదుత్తమం॥ 13-96-7(85247)
బ్రాహ్మణాంస్తర్పయంద్రవ్యైః స వై యజ్ఞోఽనుపద్రవః।
మైత్రాన్సాధూన్వేదవిదః శీలవృత్తతపోర్జితాన్॥ 13-96-8(85248)
యత్తే తే న కరిష్యంతి కృతం తే న భవిష్యతి।
యజ్ఞాన్సాధయ సాధుభ్యః స్వాద్వన్నాందక్షిణావతః॥ 13-96-9(85249)
ఇష్టం దత్తం చ మన్యేథా ఆత్మానం దానకర్మణా।
పూజయేథా యాయజూకాంస్తవాప్యంశో భవేద్యథా॥ 13-96-10(85250)
`విద్వద్భ్యః సంప్రదానేన తత్రాప్యంశోఽస్య పూజయా।
యజ్వభ్యశ్చాథ విద్వద్భ్యో దత్త్వా లోకం ప్రదాపయేత్।
ప్రదద్యాజ్జ్ఞానదాతౄణాం జ్ఞానదానాంశభాగ్యభవేత్॥' 13-96-11(85251)
ప్రజావతో భరేథాశ్చ బ్రాహ్మణాన్బహుభారిణః।
ప్రజావాంస్తేన భవతి యథా జనయితా తథా॥ 13-96-12(85252)
యావతః సాధుధర్మాన్వై సంతః సంవర్ధయంత్యుత।
సర్వస్వైశ్చాపి భర్తవ్యా నరా యే బహుకారిణః॥ 13-96-13(85253)
సమృద్ధః సంప్రయచ్ఛ త్వం బ్రాహ్ంణేభ్యో యుధిష్ఠిర।
ధేనూరనడుహోఽన్నాని చ్ఛత్రం వాసాంస్యుపానహౌ॥ 13-96-14(85254)
ఆజ్యాని యజమానేభ్యస్తథాఽన్నాని చ భారత।
అశ్వవంతి చ యానాని వేశ్మాని శయనాని చ॥ 13-96-15(85255)
ఏతే దేయాః పుష్టిమద్భిర్లఘూపాయాశ్చ భారత।
అజుగుప్సాంశ్చ విజ్ఞాయ బ్రాహ్మణాన్వృత్తికర్శితాన్॥ 13-96-16(85256)
ఉపచ్ఛన్నం ప్రకాశం వా వృత్త్యా తాన్ప్రతిపాలయ।
రాజసూయాశ్వమేధాభ్యాం శ్రేయస్తత్క్షత్రియాన్ప్రతి॥ 13-96-17(85257)
ఏవం పాపైర్వినిర్ముక్తస్త్వం పూతః స్వర్గమాప్స్యసి।
సంచయిత్వా పునః కోశం యద్రాష్ట్రం పాలయిష్యసి॥ 13-96-18(85258)
తేన త్వం బ్రహ్మభూయత్వమవాప్స్యసి ధనాని చ।
ఆత్మనశ్చ పరేషాం చ వృత్తిం సంరక్ష భారత॥ 13-96-19(85259)
పుత్రవచ్చాపి భృత్యాన్స్వాన్ప్రజాశ్చ పరిపాలయ।
[యోగః క్షేమశ్చ తే నిత్యం బ్రాహ్మణేష్వస్తు భారత॥ 13-96-20(85260)
తదర్థం జీవితం తేఽస్తు మా తేభ్యోఽప్రతిపాలనం।
అనర్థో బ్రాహ్మణస్యైష యద్విత్తనిచయో మహాన్॥ 13-96-21(85261)
క్షియా హ్యభీక్ష్ణం సంవాసో దర్పయేత్సంప్రమోహయేత్।
బ్రాహ్మణేషు ప్రమూఢేషు ధర్మో విప్రణశేద్ధువం।
ధర్మప్రణాశే భూతానామభావః స్యాన్న సంశయః॥ 13-96-22(85262)
యో రక్షిభ్యః సంప్రదాయ రాజా రాష్ట్రం విలుంపతి।
యజ్ఞే రాష్ట్రాద్ధనం తస్మాదానయధ్వమితి బ్రువన్॥ 13-96-23(85263)
యచ్చాదాయ తదాజ్ఞప్తం భీతం దత్తం సుదారుణం।
యజేద్రాజా న తం యజ్ఞం ప్రశంసంత్యస్య సాధవః॥ 13-96-24(85264)
అపీడితాః సుసంవృద్ధా యే దదత్యనుకూలతః।
తాదృశేనాప్యుపాయేన యష్టవ్యం నోద్యమాహృతైః॥ 13-96-25(85265)
యదా పరినిషిచ్యేత నిహితో వై యథావిధి।
తదా రాజా మహాయజ్ఞైర్యజేత బహుదక్షిణైః॥ 13-96-26(85266)
వృద్ధబాలధనం రక్ష్యమంధస్య కృపణస్య చ।
న ఖాతపూర్వం కుర్వీత న రుదంతీధనం హరేత్॥ 13-96-27(85267)
హృతం కృపణవిత్తం హి రాష్ట్రం హంతి నృప శ్రియం।
దద్యాచ్చ మహతో భోగాన్క్షుద్భయం ప్రణుదేత్సతాం॥ 13-96-28(85268)
యేషాం స్వాదూని భోజ్యాని సమవేక్ష్యంతి బాలకాః।
నాశ్నంతి విధివత్తాని కిన్ను పాపతరం తతః॥ 13-96-29(85269)
యది తే తాదృశో రాష్ట్రే విద్వాంత్సీదేత్క్షుధా ద్విజః।
భ్రూణహత్యాం చ గచ్ఛేథాః కృత్వా పాపమివోత్తమం॥ 13-96-30(85270)
ధిక్తస్య జీవితం రాజ్ఞో రాష్ట్రే యస్యావసీదతి।
ద్విజోఽన్యో వా మనుష్యోపి శిబిరాహ వచో యథా॥ 13-96-31(85271)
యస్య స్మ విషయే రాజ్ఞః స్నాతకః సీదతి క్షుధా।
అవృద్ధిమేతి తద్రాష్ట్రం విందతే సహ రాజకం॥ 13-96-32(85272)
క్రోశంత్యో యస్య వై రాష్ట్రాద్ధ్రియంతే తరసా స్త్రియః।
క్రోశతాం పతిపుత్రాణాం మృతోఽసౌ న చ జీవతి]॥ 13-96-33(85273)
అరక్షితారం హర్తారం విలోప్తారమనాయకం।
తం వై రాజకలిం హన్యుః ప్రజాః సన్నహ్య నిర్ఘృణం॥ 13-96-34(85274)
అహం వో రక్షితేత్యుక్త్వా యో న రక్షతి భూమిపః।
స సంహత్య నిహంతవ్యః శ్వేవ సోన్మాద ఆతురః॥ 13-96-35(85275)
పాపం కుర్వంతి యత్కించిత్ప్రజా రాజ్ఞా హ్యరక్షితాః।
చతుర్థం తస్య పాపస్య రాజా విందతి భారత॥ 13-96-36(85276)
అథాహుః సర్వమేవైతి భూయోఽర్ధమితి నిశ్చయః।
చతుర్థం మతమస్మాకం మనోః శ్రుత్వానుశాసనం॥ 13-96-37(85277)
శుభం వా యచ్చ కుర్వంతి ప్రజా రాజ్ఞా సురక్షితాః।
చతుర్థం తస్య పుణ్యస్య రాజా చాప్నోతి భారత॥ 13-96-38(85278)
జీవంతం త్వానుజీవంతు ప్రజాః సర్వా యుధిష్ఠిర।
పర్జన్యమివ భూతాని మహాద్రుమమివాండజాః॥ 13-96-39(85279)
కుబేరమివ రక్షాంసి శతక్రతుమివామరాః।
జ్ఞాతయస్త్వాఽనుజీవంతు సుహృదశ్చ పరంతప॥ ॥ 13-96-40(85280)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి షణ్ణవతితమోఽధ్యాయః॥ 96 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-96-1 యజ్ఞః క్రియా యజ్ఞరూపాక్రియేత్యర్థః। కీదృశేభ్యో దానం కథం యజ్ఞక్రియేతి। కదేత్యుభయత్ర సంబంధః॥ 7-96-7 ఏతద్దానం॥ 7-96-9 యద్యది తే బ్రాహ్మణాస్తే తవ న కరిష్యంతి ప్రతిగ్రహమితి శేషః। తర్హి కృతం సుకృతం తే తవ న భవిష్యతి। తదా సుకృతోత్పత్త్యర్థం యజ్ఞాన్సాధయ॥ 7-96-10 దానే యజ్ఞాదికమంతర్భవతీత్యర్థః॥ 7-96-12 జనయితా ప్రజాపతిః॥ 7-96-13 తస్య రాజ్ఞస్తే సంతో బహుకారిణోఽత్యంతముపకర్తారో భవంతి। నరా యే బహుభాషిణ ఇతి త.థ.పాఠః॥ 7-96-19 బ్రహ్మణో భూయం భావోఽస్యాస్తి స బ్రాహ్మణో బ్రహ్మభూయస్తస్య భావో బ్రహ్మభూయత్వం బ్రాహ్మణత్వం॥ 7-96-23 యో రాజా రక్షిభ్యః సంగ్రహపరేభ్యో ధనం దత్త్వా యజ్ఞే యజ్ఞార్థం ధనమానయధ్వమితి బ్రువన్ యజేత్ తర్హి రాష్ట్రం విలుంపతి॥ 7-96-24 యచ్చాసౌ తద్ధనిభిర్భాతం భయయుక్తం యథాస్యాత్తథా దత్తం ప్రజాభ్య ఆదాయ సుదారుణం యథాస్యాత్తథా యజేత్తం యజ్ఞం న ప్రశంసంతి ॥ 7-96-25 ఉద్యమః ప్రజాపీడనాత్మకోఽతియత్నః॥ 7-96-26 నిహితః ప్రజానాం నితరాం హితో రాజా యదా ప్రజాభిర్నిషిచ్యేత ధనైరభిషిచ్యేత॥ 7-96-27 స్వాతపూర్వం ధనం న కుర్వీత స్వాధీనం న కుర్వీతేత్యర్థః॥ 7-96-29 సమవేక్ష్యంత్యేవ నతు లభంతే॥ 7-96-32 సహయుగపత్। రాజకం రాజసమూహం ప్రతిపక్షభూతం విందతే॥ 7-96-37 సర్వం పాపం ఏతి రాజానం॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.